Kwiklozing in rivieren

KWIK

Kwik is de grootste bron van vervuiling van onze rivieren en kreken. Het zware metaal uit de goudwinning verdwijnt in enorme hoeveelheden in het water. Het maakt de natuur en mensen ernstig ziek. Bekijk de animatie over de ernstige gevolgen van kwik.
Ongereguleerde goudwinning en is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Ongeveer 40,000 poknokkers, veelal Brazilianen, ploegen in Suriname de bossen om op zoek naar goud. Hierbij gebruiken zij grote hoeveelheden kwik dat zich hecht aan het goud. De overgebleven modder, die ook kwik bevat, wordt geloosd in rivieren en andere zoetwaterbronnen. Bij deze zogenoemde kleinschalige goudwinning wordt naar schatting jaarlijks ongeveer 10.000-20.000 kg goud geproduceerd. Berekend is in gebieden waar goud is gewonnen de afgelopen ruim tien jaar meer dan 8,500 kilo kwik per vierkante kilometer is geloosd. Dat is nog niet eens alle kwik die in het milieu terecht komt, want ruim de helft verdampt en wordt dus via de lucht verspreid.
Kwikverontreiniging is een van de grootste bedreigingen voor de gezondheid van lokale gemeenschappen, voornamelijk in de districten Sipaliwini, Brokopondo en Marowijne. Mensen krijgen het kwik voornamelijk binnen via vis die hoge concentraties van de meeste giftige vorm methylkwik bevatten. Zij hebben dit op hun beurt binnengekregen door het eten van kleine organismen. Dit heet bio-accumulatie. Methylkwik leidt bij mensen tot ernstige gezondheidsklachten, zoals neurologische aandoeningen, kanker en impotentie. Blootstelling aan kwik vergroot bij zwangere vrouwen het risico op kinderen die worden geboren met geestelijke en lichamelijke afwijkingen.
Uit de analyse van haarmonsters door onder meer Anton de Kom Universiteit blijkt dat inwoners lokale en inheemse gemeenschappen in goudwinningsgebieden veel te hoge concentraties in hun lichaam hebben.

Oplossingen

Suriname heeft in 2018 het internationale Minamataverdrag ondertekend, waarin landen hebben afgesproken om de natuur en de gezondheid van mensen te beschermen tegen het lozen van kwik in het milieu. Daarvoor moet medio dit jaar een Nationaal Actie Plan voor de kleinschalige mijnbouw, de zogenoemde ASGM sector, gereed zijn. Dit actieplan bevat de maatregelen die noodzakelijk zijn voor het geleidelijk uitbannen van het gebruik van kwik bij deze goudwinning.

Ernstige gezondheidsklachten

Suriname heeft sinds de ondertekening weliswaar een assessment gedaan over het kwikgebruik, het Mercury Initial Assessment. Maar dat is al ruim twee jaar geleden. Sindsdien is het stil rond de implementatie van het Minamataverdrag. Toch is er al veel mogelijk. Er zijn diverse manieren om kwikvrij goud te winnen, maar die vergen investeringen. En belangrijker: poknokkers moeten op een andere manier leren werken, terwijl ze gewend zijn aan kwik. Het is dus een cultuurverandering die moet worden doorgevoerd. Dat kost tijd. De verwachting is dat het jaren duurt voordat de goudwinning kwikvrij is, maar dat betekent ook dat er nu actie nodig is vanuit de overheid om niet nog meer tijd te verliezen.

SKALIANS

Skalians zijn grote pontons die de rivierbedding omploegen op zoek naar goudaders. Deze destructieve manier van goudwinning verwoest de rivierbedding en –oevers, de stroming van de rivier en zorgt ervoor dat vissen verdwijnen, waardoor gemeenschappen in grote problemen komen. Bovendien zorgen ook skalians ervoor dat er giftig kwik in de rivieren komt.
20151216_Gold_Dredger_16

Skalians zijn eigenlijk baggerpontons met een systeem waarmee goudstof uit de opgezogen modder wordt gehaald. Dit gebeurt ook met behulp van kwik. De vergunningen voor de skalians verstrekt door de Surinaamse overheid, maar er werken voornamelijk Brazilianen op de ponton. Skalians werden eind jaren zeventig in Suriname geïntroduceerd op de Lawarivier en zijn inmiddels in de hele Green Stone Belt actief op zoek naar goudaders in rivieren en oevers.
Overal waar skalians actief zijn veroorzaken ze grote problemen voor de lokale bevolking en de natuur. Het grootste probleem is hun destructieve werking op de rivierbedding. Door het openbreken en omploegen van de bodem wordt de ecologische balans in de rivier ernstig verstoord. Diepe plekken worden ondiep, koude plekken worden warm en donkere plekken krijgen voortaan meer licht. Het gevolg is dat vissen verdwijnen en gemeenschappen een noodzakelijk voedselbron verliezen.

Destructie rivierbedding

Het grootste probleem is hun destructieve werking op de rivierbedding. Door het openbreken en omploegen van de bodem wordt de ecologische balans in de rivier ernstig verstoord. Diepe plekken worden ondiep, koude plekken worden warm en donkere plekken krijgen voortaan meer licht. Het gevolg is dat vissen verdwijnen en gemeenschappen een belangrijke voedselbron verliezen. Ook zorgt het opzuigen van de rivierbedding door skalians dat de loop van de rivier drastisch verandert. Het navigeren over de rivier met korjalen wordt daardoor ernstig bemoeilijkt wat levensgevaarlijke situaties kan opleveren voor de bewoners en de rivier als hun enige transportroute onbegaanbaar kan maken.

Oplossingen

Skalians veroorzaken enorme maatschappelijke en ecologische schade voor korte termijnopbrengsten waar bovendien een kleine groep van profiteert. De regering heeft aangegeven de activiteiten van skalians in heel Suriname te willen stoppen. Maar concrete besluiten en maatregelen blijven uit. Skalians voeren nog altijd hun destructieve activiteiten uit.
De regering heeft goede intenties, maar heeft een extra zetje nodig om maatregelen te nemen. #SwitiWatra campagne vraagt daarom om een moratorium voor skalians vervangen door ‘een formeel moratorium in 2021 en daarna een wettelijk verbod in de Mijnbouwwet

FEITEN

Plastic

Per uur belandt er een hoeveelheid plastic in zee waarmee je 11 olympische zwembaden zou kunnen vullen. Per jaar is dat 11 miljoen ton plastic en dit wordt alsmaar meer. We hebben in de afgelopen 20 jaar evenveel plastic geproduceerd als in de 80 jaar ervoor. Dit zal in de komende 10 jaar verdubbelen als we nu geen actie ondernemen.

KWIK

Bij deze zogenoemde kleinschalige mijnbouw in Suriname wordt naar schatting jaarlijks ongeveer 10.000-20.000 kg goud geproduceerd. En voor elke kilo goud wordt een kilo gebruikt. Dat betekent dat er tenminste 10.000 kg kwik jaarlijks terecht komt in ons milieu. Daarvan wordt 45 procent geloosd in rivieren, kreken en andere waterbronnen en 55 procent verdampt.
Groene schildpad in Australie

PLASTIC

Ieder jaar komen er steeds grotere hoeveelheden plastic in de rivieren terecht. Dit komt doordat vuilnis in de rivieren wordt gestort, maar ook door zwerfafval dat de rivier in waait en spoelt. Door verstopte riolen en kreken ontstaan overstromingen, waardoor het afval ook in de rivier terecht komt. Al dat plastic verteert niet. Het valt uiteen in steeds kleinere stukjes, die ook nog eens steeds giftiger worden.

Vissen, vogels en reptielen die in en rondom de rivieren leven eten deze plastic stukjes, omdat ze het voor voedsel aanzien. Je hebt ook vast al eens gehoord van plastic soep in zee. Veruit het meeste plastic in zee komt daar terecht via de rivieren.
In zee vormt dat plastic een dodelijke soep voor dieren. Zo zien zeeschildpadden als de aitkanti plastic zakjes die overal in Surinaamse winkels worden weggegeven aan voor kwallen. Zij eten die en kunnen vervolgens een pijnlijke verstikkingsdood sterven. Ook vogels en zeezoogdieren, zoals walvissen, sterven een tergend langzame hongerdood, als hun maag vol zit met plastic afval. Net als bij kwik in rivieren, komen microplastics ook terecht in vissen die op ons bord belanden. Daarmee vergiftigen we dus ook onszelf met onze eigen troep.

hoelang-voor-het-afbreekt-in-zee_0

Oplossingen

Iedereen kan elke dag helpen om plastic vervuiling te voorkomen. Met kleine stappen kunnen we samen veel bereiken. Neem zelf een tas mee naar de winkel en weiger de plastic tasjes.
In andere landen hebben regeringen maatregelen genomen tegen plastic vervuiling. Bijvoorbeeld een verbod op eenmalig plastic, zoals plastic zakjes en wegwerpbestek. Of verplicht betalen voor plastic tasjes. Statiegeld op petflessen heeft zich internationaal ook bewezen als effectieve maatregel. En het bewust maken van consumenten van de desastreuze gevolgen van plastic soep voor mensen en dieren is nodig om plastic vervuiling te bestrijden.

IK VRAAG REGERING EN DNA MAATREGELEN TE NEMEN VOOR RIVIEREN ZONDER SKALIANS